คำว่า Proactive หรือ "จงรู้ตัวว่าคุณเลือกได้" มันรวมไปถึงทุกๆ เรื่องในชีวิต รวมไปถึงว่า คุณจะเลือกที่จะมีความสุข ณ เวลานี้ ณ ตอนนี้ กับชีวิตคุณที่เป็นอยู่ หรือคุณจะเลือกที่จะมีความทุกข์กับมัน ด้วย .. เพราะทุกอย่างมันก็อยู่ที่คุณจะเลือก .. สุขทุกข์อยู่ที่ใจ

คน Proactive นั้น เป็นคนที่เป็นมีความเป็นตัวของตัวเองสูง เพราะเขาเลือกที่จะเป็น .. ซึ่งการเป็นตัวของตัวเองได้นั้น ย่อมต้องเกิดจากความมั่นใจในตัวเอง ว่าตัวเองสามารถตัดสินใจได้ว่าอะไรดีที่สุดสำหรับตัวเอง ถึงแม้ว่ามีคนไม่ชอบ ด่า ว่า ดูถูก .. คน Proactive ก็จะไม่มายึดติดในคำพูดเหล่านั้น เขาจะมีความสุขในสิ่งที่เขาเลือกที่จะเป็น โดยไม่สนใจคำพูดของใครๆ ที่มาพูดเหมือนรู้ว่าอะไรดีกว่าสำหรับตัวเขา (แต่แท้ที่จริงไม่ใช่)

ส่วนคน Reactive นั้น จะมีปัญหาคือ ยึดติดกับคำพูดของคนอื่นมากจนเกินไป ขาดความมั่นใจในการตัดสินใจของตัวเอง ทำอะไรก็มักจะระแวง กลัว ว่าคนอื่นจะคิดยังไงกับตัวเองตลอดเวลา ถึงแม้ว่าจริงๆ ก็รู้ว่าสิ่งที่ตัวเองทำนั้นถูกแล้วดีแล้ว แต่เมื่อเจอคนด่า ดูถูก ก็เก็บมาคิด มากลุ้ม ทุกข์ใจ นอกจากจะไม่มีความเป็นตัวเองแล้ว ขีวิตก็ไม่มีความสุข ... คนที่ Reactive นั้น จะปล่อยให้ความสุขของตัวเอง ขึ้นอยู่กับว่าคนอื่นจะคิดยังไงกับตัวเอง มากจนเกินไป

กุญแจที่จะทำให้ชีวิตมีความสุขก็คือ ต้องอย่าปล่อยให้ความสุขในชีวิตขึ้นอยู่กับเรื่องภายนอกที่ตัวเราไม่สามารถควบคุมได้ ... สร้างความสุขด้วยตัวเอง ด้วยการพอใจกับสิ่งที่มี สิ่งที่เป็นอยู่ และทิศทางชีวิตที่เราเลือกเดินเอง ในทุกๆ ขณะ

Covey ได้กล่าวไว้ว่า มนุษย์เป็นสัตว์ประเสริฐ จึง "มีสติ" "มีความรู้สึกตัว" แต่สัตว์ทั่วไปนั้น ย่อมมีสติ หรือระดับของความรู้สึกตัวเองต่ำกว่ามนุษย์ ... การตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้นต่างๆ ของสัตว์จึงเป็นไปโดยอัตโนมัติ ในขณะที่มนุษย์ สามารถที่จะเลือกตอบสนองได้

ดังแผนภาพข้างล่างนี้

สิ่งกระตุ้น -> สัตว์ -> การตอบสนองอัตโนมัติ

สิ่งกระตุ้น -> มนุษย์ -> ใช้สติเลือกการตอบสนองที่ดีที่สุด -> การตอบสนองที่เลือกมาอย่างดีที่สุด

ปัญหาคือหลายๆ ครั้งคนเรา ก็ลืมที่จะใช้ความเป็นเป็นสัตว์ประเสริฐ ลืมใช้ "สติ" หรือเรียกว่า "ขาดสติ" .. จึงมักจะไม่ได้เลือกสิ่งที่ดีที่สุด ซึ่งก็คือการเป็นคน Reactive นั่นเอง

แผนภาพข้างบนจึงเขียนได้เป็นแบบข้างล่างเช่นกัน (ซึ่งจริงๆ ในหนังสือจะเป็นแผนภาพข้างล่างนี้)

สิ่งกระตุ้น -> คน Reactive -> การตอบสนองอัตโนมัติ

สิ่งกระตุ้น -> คน Proactive -> ใช้สติเลือกการตอบสนองที่ดีที่สุด -> การตอบสนองที่เลือกมาอย่างดีที่สุด

ดังนั้น อีกกุญแจสู่ความสุข ก็คือการ "มีสติ" ให้มากที่สุด ที่จะเลือกสิ่งที่ดีที่สุด และเลือกที่จะมีความสุข ในทุกๆ ขณะ นั่นเอง

มี Excercise ง่ายๆ สำหรับ Habit 1 ก็คือ ลองสำรวจชีวิตของคุณเองดูว่า ทุกวันนี้ชีวิตของคุณมีเรื่องอะไรบ้างที่ไม่ได้เป็นแบบที่คุณต้องการ .. สิ่งเหล่านั้นเกิดจากการที่คุณ "ไม่ได้เลือก" หรือ "ปล่อยให้มันเป็น" หรือเปล่า มันอาจจะเป็นคณะที่คุณเรียนอยู่ งานที่คุณทำอยู่ แฟนคนปัจจุบันของคุณ หรือแม้กระทั่งฐานะทางการเงินของคุณ... ถ้าใช่ ก็ "เลือกที่จะเป็น" กับเรื่องนั้นเลยดีกว่าครับ

และอย่าลืมว่า
1. ถ้าคุณพบว่าตัวเองอารมณ์เสีย ก็จงเลือกที่จะไม่อารมณ์เสียซะ แล้วชีวิตคุณจะมีความสุขอีกเยอะ
2. ถ้าคุณพบว่าตัวเองกำลังโทษคนอื่น อย่างอื่น กับเรื่องใดๆ ที่คุณไม่พอใจ... ลองกลับมามองว่าแท้ที่จริงแล้วการโทษคนอื่น เป็นการทำให้ตัวเองรู้สึกดีเฉยๆ หรือเปล่า?
3. สุขทุกข์อยู่ที่ใจ มีสติที่จะเลือกที่จะมีความสุข คุณก็จะมีความสุข

คราวหน้าผมจะเขียนถึง Habit 2 แล้วครับ (ไม่นึกว่า Habit 1 จะเขียนได้ยาวขนาดนี้ สงสัย Habit 2 จะต้องสั้นแหงๆ .. หมดมุขแล้วแหงเลย)

note: ถ้าเห็นว่า blog นี้มีเนื้อหาน่าสนใจ ช่วยส่งต่อให้เพื่อนๆ หรือทำ link ไว้ให้หน่อยนะครับ ขอบคุณมากครับ เขียนไปกลัวไม่มีใครได้อ่าน