คราวที่แล้ว ผมเขียนถึงเรื่องของ "กรอบความคิด" จากหนังสือ 7 Habits of Highly Effective People ในคราวนี้ผมจะพูดถึง Habit 1 ซึ่งเป็นเรื่องที่ผมคิดว่ามีประโยชน์มากๆ ในการที่จะมีชีวิตอย่างมีความสุข

1. "กรอบความคิด"
2. Habit 1: Be Proactive "จงรู้ตัวว่าคุณเลือกได้"
3. Habit 2: Begin with the end in mind "จงเลือกว่าคุณต้องการจุดสิ้นสุดอย่างไร"
4. Habit 3: First things first "จงทำตามสิ่งที่คุณเลือก"

จริงๆ ถึงแม้ว่า การเลือกว่าชีวิตนี้คุณต้องการอะไร หรือ Habit 2 อาจจะสำคัญมาก แต่ถ้าคุณไม่เข้าใจ Habit 1 คุณก็ไม่สามารถทำ Habit 2 ได้ .. เพราะก่อนที่คุณจะ "เลือกว่าคุณต้องการอะไร" คุณต้อง "รู้ตัวก่อนว่าคุณเลือกได้"

การ "รู้ตัวว่าคุณเลือกได้" ในที่นี่ รวมไปถึงทุกอย่างในชีวิตเลยครับ ตั้งแต่เรื่องเล็กที่สุด จนถึงเรื่องที่ใหญ่ที่สุด

ความหมายของมันก็คือ ในชีวิตของคนเรามีและเจอเรื่องต่างๆ มากมาย ตั้งแต่เรื่องที่อาจจะเรียกว่าสำคัญ เช่นว่าจะเลือกเรียนอะไร จะทำงานอะไร จะแต่งงานกับใคร จะเป็นคนนิสัยแบบไหน หรือเรื่องที่เกิดขึ้นในสถานการณ์หนึ่งๆ เช่น เจอเรื่องที่ไม่ชอบแล้วจะอารมณ์เสียไหม เจอสภาพที่เลวร้ายจะทำยังไง ไม่เห็นด้วยกับใครคนนึงแล้วจะทำยังไง หรือเรื่องเล็กๆ น้อยๆ เช่น จะใช้เวลาว่างทำอะไร เป็นต้น ทุกเรื่องในชีวิต ทุกเหตุการณ์ เราสามารถเลือกได้ ว่าเราจะคิดยังไงกับเรื่องนั้น เราจะทำยังไงกับเรื่องนั้น เราจะตอบสนองยังไงกับเรื่องนั้น ถ้าเรามีสติและความรู้ตัวที่จะเลือก

อ้าว แล้วมันแปลกตรงไหน คุณอาจจะถาม?

ประเด็นก็คือ คนเราบางครั้งมักจะปล่อยให้ชีวิตตัวเองดำเนินไปแบบอัตโนมัติ โดยไม่ได้เลือกสิ่งที่ตัวเองต้องการอย่างแท้จริง เรียกว่าปล่อยไปตามแต่มันจะเป็นไป สิ่งที่ Habit 1 บอกคือ คุณอย่าปล่อยให้เรื่องต่างๆ ในชีวิตคุณเป็นไปตามที่มันเป็นไป ทั้งๆ มันเป็นไปในทิศทางที่คุณไม่ต้องการ หรือไม่พอใจ ... ถ้าคุณไม่เลือก อาจจะมีคนเลือกให้คุณ และมันอาจจะไม่ใช่สิ่งที่คุณต้องการ

ยกตัวอย่างง่ายๆ เช่น การเลือกเรียนในระดับปริญญาตรี ... เด็กนักเรียนที่ Entrance หลายๆ คน มักจะไม่ได้เลือกเรียนตามสิ่งที่ตัวเองอยากจะเรียน หลายคนไม่รู้ด้วยซ้ำว่าตัวเองอยากเรียนอะไร แต่มักจะเลือกเรียนตามที่พ่อแม่บอกให้เรียน หรือไม่ก็เลือกตามเพื่อนๆ .. นี่เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการ "ไม่เลือก" หรืออาจเป็นเพราะ "ไม่มีสติว่าจะต้องเลือก" คือปล่อยให้สิ่งอื่น ให้คนอื่นนอกตัวเรา ที่ไม่ใช่เรา เป็นตัวตัดสิน เป็นคนเลือกให้ ว่าชีวิตของเรา ว่าอนาคตของเรา จะเป็นอย่างไร... สุดท้ายแล้วเด็กพวกนี้หลายๆ คน เมื่อเข้าไปเรียนแล้ว ก็ไม่มีความสุขกับการเรียน ... หลายคนยังดีที่ "ได้สติว่าตัวเองเลือกได้" แล้วก็ Ent ใหม่เพื่อเข้าคณะที่ตัวเองชอบ แต่หลายคนกลับ "ไม่ตัดสินใจที่จะเลือก" ต่อไป จบออกมาแล้วก็ทนทำงานในสิ่งที่ตัวเองไม่มีความสุข .. หลายๆ ครั้งคนพวกนี้ "ไม่กล้าตัดสินใจ" เพราะกลัวว่าคนรอบข้างจะมองตัวเองอย่างไร ... ซึ่งนั่นก็คือการ "ปล่อยให้สิ่งรอบข้าง สิ่งนอกกายที่ไม่ใช่ตัวเราเอง" เป็นตัวกำหนดชีวิตของเรา อีกแล้ว นั่นเอง

หัวใจของ Habit 1 ก็คือ "Control your own destiny" .. ควบคุมดวงชะตาของคุณเอง ... ควบคุมชีวิตของตัวเอง .. ด้วยการเลือกด้วยตัวเอง อย่าปล่อยให้สิ่งอื่น ให้คนอื่น เป็นตัวตัดสินว่าอะไรดี อะไรไม่ดีสำหรับเรา เพราะมีเราเท่านั้นแหละ ที่จะบอกได้ว่าอะไรดีสุดสำหรับตัวเราเอง